Komparativni pregled zakonskih okvira o lobiranju u državama Zapadnog Balkana s EU kandidatskim statusom

Abstract

Raspadom Jugoslavije države Zapadnog Balkana koje su nastavile egzistirati nakon njenog postojanja u najvećoj mjeri u pogledu velikih i važnih zakona sačuvale su ili uglavnom nadograđivale svoju legislativu na osnovu jugoslavenske pravne tekovine i zakona nastalih u njoj. Izniman broj novih zakonskih regulativa amandmanima ili aneksima nadopunjavao je i korigovao već postojeće zakone. Slična je situacija i s Albanijom, koja se duži period oporavljala nakon sloma komunističkog režima. Nije duga lista zakona koji su sačinjeni nanovo ili uvedeni kao lex specialis. Ipak, na putu integracija ka EU, ali i standardizacije sa zakonskim tradicijama EU, zemlje koje su u fokusu ovog rada – Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Srbija, Sjeverna Makedonija i Albanija – uvodile su i neke nove zakone, koji su izvorno djelomično ili potpuno usaglašeni s EU regulativom ili su usvojeni pod imperativom integracija i čekaju na svoju konsolidaciju pri narednim koracima. Uzimajući u obzir nepostojanje prethodnih zakonskih okvira u pogledu lobiranja, ovim radom istražena je regulativa lobiranja u zemljama Zapadnog Balkana s EU kandidatskim statusom, naročito jer ona postaje predmetom interesiranja tek u posljednjih nekoliko godina. Urađena je suštinska komparacija zakonskih okvira u ovih pet država i poređenje sa zakonima i praksama u EU. Date su preporuke za unapređenje i prezentirani načini odnosno alati (poput registara) pomoću kojih se može spriječiti zloupotreba lobiranja za lične ili grupne maliciozne interese, štetne po društvo i državu.